İsimlerin cinsiyetini belirlemek için
bazı küçük ipuçları:
Masculine - eril: günler, aylar, mevsimler, dağ adları (istisna: die Alpen), göller,
-ich, -ig, -ling,-or, -el,-en -er takıları ile biten isimler.
Feminine - dişil: çiçekler, ağaçlar, -heit, -keit, -schaft, -tät, -ung, -in (sadece şahıslar),
-ei, -ine,-ik, -ion (yabancı kelimeler: die Nation gibi), -en/n/-nen takıları
ile biten isimler.
Neuter - neutral: şehir ve ülkeler (istisna: die Schweiz, die USA, v.s.),
hotel, cafe ve tiyatro isimleri, -chen, -lein, -nis, -tum, -um, -ment takıları
ile biten isimler.
İsimlerin çoğulunu göstermek için
Almancada beş takı durumu vardır:
-
(değişiklik olmayanlar)
- e
- er
- (e)n
- s
İlk üç tipdeki
bazı isimler çoğulda Umlaut (a -àae / ä) alabilir. Tekil
artikellerde Almancada üç grup vardır: der, die, das, fakat çoğulda
ayrım yoktur ve tüm çoğul isimler Nominativ (yalın hal) ve Akkusativ
(i-hali) halde belirli artikel die alırlar. Belirsiz artikel
"ein" ‚in çoğul şekli yoktur. Ancak diğer "kein"
(keine) gibi "ein"-kelimeleri, mein,
dein, ... gibi iyelik zamirleri (Possessivpronomen) de aynı şekilde
("meine, deine," vs.) biçiminde çoğul yapılabilir.
Yeni bir isim öğrenirken
tekil ve çoğul hallerini mutlaka birlikte öğrenmek gerekir. İsimlerin çoğul
hallerini tahmin etmek için tam ve kesin yollar yoktur, ancak aşağıdaki
kurallar size yardımcı olacaktır.
Örnekler: Tip 1 (değişiklik olmayanlar): das Zimmer (die
Zimmer), das Mädchen (die Mädchen)
Tip 1 (Umlaut alanlar): der
Vater (die Väter), der Garten (die Gärten), der Bruder (die Brüder), die
Mutter (die Mütter)
Tip 2 (-e): der Abend, der Monat, das Geräusch,
das Telefon
Tip 2 (Umlaut alanlar): der Fuß
(die Füße), der Stuhl, der Sohn, die Wand, die Hand
Tip 3 (-er): das Kind (die
Kinder)
Tip 3 (Umlaut alanlar): der
Mann (die Männer), das Wort, das Buch, das Haus
Tip 4 (-en/n/nen)
-en: der Professor (die Professoren), die Tür, die Uhr, das Bett.
-n: a) Tekilde sesli harfle biten isimler (çoğunlukla
-e): die Adresse, die Straße, die Woche
b) Tekilde sessiz harfle biten isimler (çoğunlukla
-r): die Nummer (die Nummern)
-n: N- isimleri: tüm isim hallerinde -n veya -en ile biten Maskulin-eril isimler (Nominativ
Singular hariç: der Student -en, (den Studenten, dem Studenten, die Studenten),
der Mensch-en, -en, der Junge-n,-n, der Nachbar-n,-n
-nen: Maskulin’den üretilen ve tekil halleri –in ile biten isimlerde kullanılır:
die Studentin (die Studentinnen), die Amerikanerin, die Professorin.
Tip
5
(-s):
yabancı isimler: das Auto, das Radio
Almancada dilbilgisel cinsiyetin tanımlanması farklı biçimlerde şekillenmektedir.
Dilbilgisel cinsiyeti tanımlamak doğal cinsiyeti tanımlamak kadar kolay değildir.
Erkekler için çoğunlukla Maskulin olan Belirli Artikel der ’dir. Dişiler
için çoğunlukla Feminin olan Belirli Artikel die’dir. Eşyalar daima
Neutral değildir. Bazıları Maskulin, bazıları Feminin, ve bazıları
Neutral olan Belirli Artikel das.
BESTIMMTER ARTIKEL –
BELİRLİ ARTIKELLER
|
MASKULIN
|
NEUTRAL
|
FEMININ
|
PLURAL
|
|
der
|
das
|
die
|
die
|
UNBESTIMMTER ARTIKEL -
BELİRSİZ ARTIKELLER
|
MASKULIN
|
NEUTRAL
|
FEMININ
|
PLURAL
|
|
ein
|
ein
|
eine
|
keine
|
Bir cümlenin öznesi
(kim/ne ) yalın (Nominativ) haldedir. O çok çalışıyor. Bir cümlenin öznesini bulabilmek için KİM? (NE) sorularını sormak
gerekir.
Bu durumda 'Kim (veya Ne)' çok çalışıyor? diye
sorulur. Cevap:
O.
Özne nedir (= Nominativ, i-hali) Şu cümlelerde?
Benim kardeşim pastırma
yemektedir. Kim veya ne pastırma yemektedir?
Benim kardeşim.
Benim oğlum Ahmet Yasin oynamayı
sever. Kim
veya ne oynamayı sever? Benim oğlum Ahmet Yasin.
Bu otomobil çok pahalı. Kim veya ne çok pahalı? Bu otomobil.
Şimdi Almanca!
Die Frau geht nach Deutschland. 'Wer oder
was' geht nach Deutschland? Die Frau.
Das Kind spielt.
'Wer oder was' spielt? Das Kind.
Der Computer ist sehr teuer.
'Wer oder was' ist sehr teuer? Der Computer.
|
Bu cümleler tam mı? |
Sind diese Sätze komplett? |
|
Claudia bir kediye sahip. |
Claudia hat eine Katze. |
Türkçe’de olduğu gibi
Almanca’da da farklı isim halleri vardır.
Türkçe’de özne ve nesne
|
Kadın
burada mı? |
O
burada mı? |
|
Sen
kadını görebiliyor musun? |
Sen
onu görebiliyor musun? |
|
|
|
|
Adam
burada mı? |
O
burada mı? |
|
Sen
adamı görebiliyor musun? |
Sen
onu görebiliyor musun? |
Özne (yalın) ile nesne (i-hali) arasındaki
fark Türkçe’de isimlerde takılarla görülebilirken, şahıs zamiri
durumunda cinsler arsındaki farklılık anlaşılamamaktadır. Buna karşın
Almanca’da ise hem şahıs zamirinin hemde Akkusativ (i-hali) açıkça anlaşılmaktadır.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
ein/der Hund |
ein/das Tier |
eine/die Katze |
viele Tiere |
|
Akkusativ |
einen/den
Hund |
ein/das Tier |
eine/die Katze |
die Tiere |
Feminin, Neutral ve çoğul isimlerin
Artikelleri Nominativ (yalın) ve Akkusativ (i-hali) halde aynıdır.
Türkçe yalın ve i-halde zamirler:
|
Subjekt-Özne |
ben |
sen |
o |
o |
o |
biz |
siz |
they |
KİM? |
|
Objekt-Nesne |
beni |
seni |
onu |
onu |
onu |
bizi |
sizi |
them |
KİMİ? |
Dativ (e-hali) dolaylı nesnedir ve
Wem-Kime sorusuna cevap verir.
Ben kardeşime yeni bir
bisiklet veriyorum.
Ich gebe meinem Bruder ein neues Fahrrad.
Ben anneme çicek
veriyorum.
Ich gebe meiner Mutter Blumen.
7. Bestimmter Artikel und der-Wörter – Belirli Artikel ve der-kelimeleri
Belirli
Artikel - Bestimmter Artikel
Eğer belirli kişi,
hayvan, yer, olay, şey veya fikir hakkında konuşursanız belirli Artikeller
kullanılır. Almanca’da ismin Artikeli
ismin cinsiyeti, sayısı (tekil-çoğul), isim hali (Nominativ, Akkusativ, ..)
ile uyum göstermelidir. Aşağıda gördüğünüz gibi çoğullar daima
"die" almaktadır.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
der |
das |
die |
die |
|
Akkusativ |
den |
das |
die |
die |
Beispiel / örnek: Die Frau kauft den Computer.
der-Wörter /
der-kelimeleri:
Dieser (bu=this
one), jeder (her=every one), welcher (hangi=which one) çoğunlukla belirli
artikel ile aynı takıyı alırlar ve daha önca belirtildiği gibi bunlara
der-kelimeleri denir.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
dieser |
dieses |
diese |
diese |
|
Akkusativ |
diesen |
dieses |
diese |
diese |
Beispiel
/ Örnek: Diese Frau kauft diesen Computer.
8. Unbestimmter Artikel und ein-Wörter – Belirsiz Artikel ve ein-kelimeleri
Belirsiz Artikel -
Unbestimmter Artikel
Eğer belirsiz
kişi, hayvan, yer, olay, şey veya fikir hakkında konuşursanız belirsiz
artikeller kullanılır.
Almanca’da ismin belirsiz artikeli de ismin cinsiyeti, sayısı
(tekil-çoğul), isim hali (Nominativ, Akkusativ, ..) ile uyum göstermelidir. Aşağıda
gördüğünüz gibi üç durumda ein aynı kalmakta takı
almamakdadır.
İngilizce’den
bildiğimiz a/an yerine Almanca’da ein kullanılır. Ein’in
Negatif şekli kein (değil=not a, not (any), no) biçimindedir. Kein
çoğulda sadece olumsuz olarak kullanılabilir. Akkusativ halde –e alır,
keine.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
ein |
ein |
eine |
keine/meine |
|
Akkusativ |
einen |
ein |
eine |
keine/meine |
Zum
Beispiel / Örneğin: Eine Frau kauft keinen Computer.
ein-Wörter /
ein-kelimeleri
Ein ve kein ein-kelimeleridir. İyelik zamirleri (Possesivpronomen) de
ein-kelimesidir ve tıpkı belirsiz artikel ein ve kein gibi
kelimelerdir ve aynı takıları alırlar.
Örneğin, mein (benim)
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
(k)ein |
(k) ein |
(k) eine |
keine |
|
Akkusativ |
(k) einen |
(k) ein |
(k) eine |
keine |
Diğer iyelik zamirleri için aynı kurallar geçerlidir: dein (senin=your),
sein (onun=his / its), ihr (onun=her), unser (bizim=our), euer (sizin=your, çoğul),
ihr (onların=their), Ihr (sizin (tekil-çoğul nazikçe)=your).
Tüm iyelik zamirleri ein-kelimesidir ve bundan dolayı ein-kelimesi takısı alırlar.
SEIN
kelimesinin iyelik zamiri olarak maskulinler için (der-artikelli kelimeler)
"onun" ve neutrumlar için (das-artikelli kelimeler) "onun"
anlamına geldiğini, ihr’in de femininler için (die-artikelli
kelimeler) "onun" ve ayrıca 2. çoğul zamirin iyelik hali olan
"onların" anlamına geldiğini unutmayınız !!!!!???????
Belirli Artikeler:
|
|
Maskulin |
Neutrum |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
der |
das |
die |
die |
|
Akkusativ |
den |
das |
die |
die |
|
Dativ |
dem |
dem |
der |
den +-n |
|
Genitiv |
des |
des |
der |
der |
Die Frau kauft den Computer.
Die Frau kauft dem Kind den Computer.
der-Wörter:
|
|
Maskulin |
Neutrum |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
dieser |
dieses |
diese |
diese |
|
Akkusativ |
diesen |
dieses |
diese |
diese |
|
Dativ |
diesem |
diesem |
dieser |
diesen |
|
Genitiv |
dieses |
dieses |
dieser |
dieser |
Diese Frau kauft diesem Kind diesen Computer.
|
ich bin |
|
wir sind |
|
|
du bist |
|
ihr seid |
|
|
er/es/sie ist |
|
sie sind |
|
|
Sie
sind - Siz (formal) |
|||
"sein" fiilini çekerek
yerleştiriniz.
|
Die Studentin / sie |
aus
Kanada. |
|
Der Student / er |
aus
den USA. |
|
Meine Freunde / sie |
aus
der Schweiz. |
|
Thomas und Irene / sie |
aus
Österreich. |
|
Amanda und ich / wir |
aus
Mexiko. |
|
Herr und Frau Müller / sie |
aus
Deutschland. |
|
Das Kind / es |
aus
China. |
Almanca’da fiilin
mastar hali -en, nadiren de -n; taılarından oluşmaktadır:
lernen, spielen, tun. Şimdiki zamanın tüm şekillerinde takı vardır. Fiil kökü
değişmez, ancak çekim eki değişir:
|
Singular: |
Plural: |
|
ich lerne |
wir lernen |
|
du lernst |
ihr lernt |
|
er/es/sie lernt |
sie lernen |
|
Sie
lernen |
|
Çoğul 1. ve 3. şahıs
çekimi daima fiilin mastar haline eşittir; wir lernen, sie lernen-wir tun, sie
tun, Sie tun.Eğer fiil kökü d ( "finden" gibi) veya t
( "arbeiten" gibi), veya gn ("regnen" gibi) ile
biterse, o zaman çekim eklerin st ve t’den önce kaynaştırma
e takısı gelir.
|
Singular: |
Plural: |
|
ich finde |
wir finden |
|
du findest |
ihr findet |
|
er/es/sie findet |
sie finden |
|
Sie
finden |
|
|
Singular: |
Plural: |
|
ich arbeite |
wir arbeiten |
|
du arbeitest |
ihr arbeitet |
|
er/es/sie arbeitet |
sie arbeiten |
|
Sie
arbeiten |
|
|
Singular: |
Plural: |
|
ich heisse |
wir heissen |
|
du heisst |
ihr heisst |
|
er/es/sie heisst |
sie heissen |
|
Sie
heissen |
|
'haben'
ve 'sein' fiillerinden birir ve esas fiilin üçüncü halinden yapılan bir geçmiş
zamandır.
|
Ich
habe
gespielt. |
Wir
haben
gespielt. |
|
Sie haben
gespielt.
|
|
|
Ich
bin
gegangen. |
Wir
sind
gewachsen. |
|
Sie sind
geblieben.
|
|
Düzenli ve zayıf fiillerde fiilin üçüncü hali: ge- kök -t örnek: gespielt; getanzt, gemacht; gekauft
-ieren ile biten fiillerin köküne –t eklenerek yapılır: örnek:
diskutieren> diskutiert;studieren --> studiert
Ich habe Deutsch studiert.
Wir haben lang diskutiert.
Kuvvetli
fiillerde fiilin üçüncü hali şu şekildedir:
ge - kök -en
örnek: gefahren;
gekommen
"en"
takısı mastar haliyle aynı olduğundan, mastarın başına sadece ge-
eklemeniz yeterlidir.
13. Modalverben – Tarz Fiiller
Modal fiiller esas
fiilin anlamında değişiklik yapar. Onlar, yetenek (können-ability),
zorunluluk (müssen-necessity), izin (dürfen-permission), hoşa gitme (mögen-liking
/ fondness), istek (wollen-desire), dıştan gelen zorunluluk
(sollen-obligation) durumlarını ifade etmeye yarar. Şimdiki zamanda modal
fiiller:
|
|
können |
|
|
müssen |
|
|
wollen |
|
ich |
kann |
|
ich |